Nhiều năm dạy lớp 1 mình nhận ra một điều: bé viết xấu hay mỏi tay phần lớn không phải vì lười, mà vì cầm bút sai và ngồi sai tư thế ngay từ đầu. Khi thói quen đã hình thành rồi thì sửa vất vả hơn dạy mới rất nhiều.
Hồi Bin nhà mình mới tập tô, con quen nắm cả bàn tay vào cây bút như cầm cái muỗng. Mình phải kiên nhẫn nắn lại từng chút. Bài này mình chia sẻ đúng những gì mình làm với con và dặn phụ huynh trong lớp, để ba mẹ giúp con vào nếp trước khi bước vào lớp 1.
Mục lục
Vì sao cầm bút và tư thế lại quan trọng đến vậy
Cầm bút sai khiến tay con nhanh mỏi, viết một lúc là đau, đau thì chán, chán thì sợ viết. Trong lớp mình những bé cầm bút gồng cứng thường viết chậm hơn hẳn và chữ dễ bị run.
Tư thế ngồi lệch còn ảnh hưởng lâu dài đến cột sống và mắt của con. Đây là hai thứ nên uốn nắn sớm, vì càng để lâu thành quen thì càng khó sửa.
Cách cầm bút 3 ngón đúng chuẩn
Cách cầm bút đúng và đỡ mỏi nhất là kiểu 3 ngón:
- Ngón cái và ngón trỏ giữ hai bên thân bút, tạo thành gọng kìm nhẹ nhàng.
- Ngón giữa đỡ phía dưới làm điểm tựa cho bút.
- Hai ngón còn lại (áp út và út) cong tự nhiên vào lòng bàn tay.
- Bút ngả về phía vai, tựa nhẹ vào hõm giữa ngón cái và ngón trỏ.
Điểm cầm bút cách đầu ngòi khoảng 2-2,5 cm, tức chừng một đốt rưỡi ngón tay. Cầm quá sát ngòi con sẽ che mất nét vừa viết, cầm quá cao thì khó điều khiển.
Mẹo nhỏ
Tư thế ngồi viết chuẩn
Tư thế đúng gói gọn trong mấy điểm dễ nhớ:
- Lưng thẳng, không cong gập hay ngả người ra sau, hai vai giữ ngang bằng.
- Hai chân đặt vững trên sàn hoặc trên bậc để chân, không đung đưa lơ lửng.
- Khoảng cách từ mắt đến vở khoảng 25-30 cm, chừng bằng một cẳng tay của con.
- Ngực cách mép bàn một nắm tay, không tì sát vào bàn.
- Tay không viết đặt trên bàn giữ vở, không buông thõng xuống.
Bàn ghế nên vừa tầm với con: khi ngồi, khuỷu tay con ngang mặt bàn, chân chạm sàn thoải mái. Nếu ghế cao quá mình hay kê thêm cái bục nhỏ cho con gác chân.
Ánh sáng khi ngồi viết
Ánh sáng nên chiếu từ phía đối diện với tay cầm bút để tay không tạo bóng che lên chỗ đang viết. Con thuận tay phải thì đèn đặt bên trái, thuận tay trái thì đặt bên phải. Ưu tiên ánh sáng tự nhiên ban ngày, buổi tối dùng đèn bàn đủ sáng, tránh ngồi trong chỗ tối lờ mờ khiến con phải cúi sát.
Những lỗi cầm bút hay gặp và cách sửa
Đây là mấy lỗi mình gặp nhiều nhất và cách mình sửa cho con:
- Nắm cả bàn tay vào bút: nhẹ nhàng mở từng ngón con ra, đặt lại đúng thế 3 ngón, làm nhiều lần trong ngày.
- Cầm bút gồng cứng, bấm móng tay trắng bệch: nhắc con thả lỏng, cho viết trên bảng hoặc giấy to trước để tay đỡ căng.
- Cầm quá sát ngòi bút: dán một mảnh sticker hoặc vẽ vạch nhỏ trên thân bút làm mốc để con cầm đúng chỗ.
- Ngón trỏ đè quá mạnh làm bút cong xuống: nhắc con để ngón trỏ đặt nhẹ lên chứ không quặp xuống.
Sửa cầm bút cần thời gian, ba mẹ đừng nôn nóng. Mỗi buổi chỉ cần nhắc vài lần, kiên trì vài tuần là con quen dần.
Mẹo nhỏ
Luyện tay trước khi cầm bút thật
Trước khi bắt con ngồi tô chữ, mình hay cho con làm mấy việc luyện cơ tay nhỏ: nặn đất sét, xé giấy, nhặt hạt bằng hai ngón, kẹp quần áo. Tay con khỏe và khéo hơn thì cầm bút cũng chắc và đỡ mỏi hơn.
Khi con đã cầm bút tương đối ổn, ba mẹ cho con tập trên phiếu bài tập tô chữ in miễn phí để luyện đều mỗi ngày. Muốn hiểu vì sao nên cho con luyện nét trước khi viết chữ hoàn chỉnh, ba mẹ đọc thêm bài các nét cơ bản và thứ tự viết chữ cái.
Câu hỏi thường gặp
Con thuận tay trái thì cầm bút thế nào?
Vẫn cầm 3 ngón như bình thường, chỉ khác là đặt đèn phía bên phải và nghiêng vở nhẹ sang phải để tay không che nét vừa viết. Ba mẹ không nên ép con đổi sang tay phải.
Bé đã quen cầm bút sai rồi có sửa được không?
Sửa được, nhưng cần kiên trì. Mỗi buổi ba mẹ nhắc và nắn lại vài lần, dùng bút hỗ trợ đúng thế tay, sau vài tuần con sẽ quen dần với cách cầm mới.
Mấy tuổi thì nên tập cầm bút đúng?
Khoảng 5 tuổi là hợp lý, khi tay con đã đủ cứng cáp. Trước đó ba mẹ cứ cho con luyện cơ tay qua nặn đất, xé giấy, tô màu bằng bút sáp to là được.
