Có một điều mình dặn phụ huynh mỗi mùa tựu trường: con học được hay không phần lớn phụ thuộc vào giấc ngủ. Nhiều năm dạy lớp 1, mình nhận ra những bé lờ đờ, ngáp ngắn ngáp dài trong lớp gần như luôn là những bé ngủ muộn và dậy vội. Đầu óc thiếu ngủ thì không thể tiếp thu bài, dù con thông minh đến đâu.
Nhà mình cũng phải chỉnh lại nếp sinh hoạt cho Bin trước khi con vào lớp 1, vì cả hè con quen ngủ muộn dậy trưa. Dưới đây là cách mình đã làm, ba mẹ có thể áp dụng ngay.
Mục lục
Vì sao cần điều chỉnh giờ ngủ trước khi vào lớp 1
Lịch học lớp 1 thường bắt đầu khá sớm, con phải dậy khoảng 6 giờ 30 để kịp vệ sinh, ăn sáng và đến trường. Nếu suốt hè con quen thức khuya dậy trễ, thì tuần đầu đi học sẽ là một cú sốc lớn: con mệt, cáu gắt, và học không vào.
Trẻ 6 tuổi cần ngủ khoảng 10 đến 11 tiếng mỗi đêm. Muốn con dậy lúc 6 giờ 30 mà vẫn đủ giấc, con cần lên giường trong khoảng 20 giờ 30 đến 21 giờ. Đây là cái đích để ba mẹ điều chỉnh dần.
Chỉnh giờ ngủ thức từ từ, không đột ngột
Sai lầm thường gặp là đợi sát ngày khai giảng mới bắt con ngủ sớm. Làm vậy con nằm mãi không ngủ được vì cơ thể chưa quen. Cách hiệu quả là dịch giờ từ từ.
- Mỗi 2-3 ngày, cho con đi ngủ sớm hơn 15 phút và dậy sớm hơn 15 phút.
- Kiên trì cho đến khi chạm giờ mục tiêu, thường mất khoảng 2-3 tuần.
- Giữ giờ giấc đều cả cuối tuần, đừng để con lệch nhịp lại.
Ba mẹ nên bắt đầu quá trình này ít nhất 3-4 tuần trước ngày tựu trường để con có thời gian thích nghi nhẹ nhàng.
Mẹo nhỏ
Cai dần giấc ngủ trưa quá dài
Ở mầm non con thường ngủ trưa 2-3 tiếng, nhưng lớp 1 giờ nghỉ trưa bán trú ngắn hơn nhiều, có nơi chỉ khoảng 1 tiếng đến 1 tiếng rưỡi. Giấc trưa quá dài còn khiến con khó ngủ vào buổi tối, kéo theo cả nhịp bị lệch.
Ba mẹ hãy rút ngắn giấc trưa xuống còn khoảng 30 đến 45 phút. Nếu con quen ngủ dài, hãy giảm dần chứ đừng cắt phăng. Nên cho con ngủ trưa sớm, tránh ngủ sau 14 giờ 30 kẻo tối con tỉnh táo không chịu ngủ.
Tạo trình tự trước giờ ngủ để con dễ vào giấc
Trẻ con vào giấc dễ hơn hẳn khi có một chuỗi việc quen thuộc lặp lại mỗi tối. Với Bin, mình duy trì trình tự cố định và con tự biết đến giờ đi ngủ mà ít khi vòi vĩnh:
- Tắm nước ấm, thay đồ ngủ.
- Đánh răng, uống chút nước, đi vệ sinh.
- Đọc một truyện ngắn hoặc trò chuyện nhẹ nhàng.
- Tắt đèn lớn, chúc ngủ ngon.
Trình tự này nên gọn trong khoảng 30 phút và tránh mọi hoạt động kích thích như xem điện thoại, chạy nhảy, hay chơi game. Sự đều đặn chính là tín hiệu báo cho cơ thể con biết đã đến lúc nghỉ ngơi.
Xây dựng thói quen buổi sáng nhẹ nhàng
Buổi sáng cập rập là kẻ thù của một ngày học vui vẻ. Con dậy muộn, ba mẹ giục giã, cả nhà căng thẳng, con đến lớp trong tâm trạng xấu. Mình gợi ý vài cách để buổi sáng trôi êm hơn:
- Chuẩn bị sẵn quần áo, cặp sách từ tối hôm trước.
- Dậy sớm hơn giờ phải ra khỏi nhà khoảng 45-60 phút để con không vội.
- Cho con ăn sáng đầy đủ, đây là bữa quan trọng nhất cho một buổi học.
- Đánh thức con nhẹ nhàng, tránh quát tháo ngay khi vừa mở mắt.
Khi buổi sáng bình yên, con bước vào lớp với năng lượng tích cực, điều này giúp ích rất nhiều cho khả năng tập trung suốt buổi.
Ưu điểm
- Con đủ giấc, tỉnh táo và tiếp thu bài tốt hơn hẳn
- Buổi sáng cả nhà bớt căng thẳng, con đến lớp vui vẻ
- Nếp sinh hoạt ổn định giúp con khỏe mạnh và ít ốm vặt
Nhược điểm
- Giai đoạn đầu chỉnh giờ con có thể quấy, cần ba mẹ kiên định
- Phải duy trì đều cả cuối tuần, không thể lơ là vài hôm
Kiên định là chìa khóa
Điều khó nhất không phải là biết cách làm, mà là giữ đều đặn. Sẽ có những tối con vòi thức khuya, những sáng cuối tuần cả nhà muốn ngủ nướng. Nhưng chỉ cần lệch vài hôm là nhịp sinh học của con lại rối. Ba mẹ hãy cố gắng nhất quán, con sẽ quen rất nhanh.
Nếp ngủ nghỉ tốt còn hỗ trợ trực tiếp cho các kỹ năng khác, nhất là khả năng ngồi yên nghe giảng. Ba mẹ có thể kết hợp bài này với 7 kỹ năng tự lập con cần trước khi vào lớp 1, và thử quiz đánh giá mức độ sẵn sàng vào lớp 1 để rà lại toàn diện.
Câu hỏi thường gặp
Con quen ngủ muộn cả hè, chỉnh lại có kịp trước khai giảng không?
Kịp nếu ba mẹ bắt đầu trước ít nhất 3-4 tuần và dịch giờ từ từ mỗi vài ngày 15 phút. Điều quan trọng là kiên định và giữ đều cả cuối tuần để nhịp sinh học của con ổn định.
Con không chịu bỏ giấc ngủ trưa dài thì làm sao?
Hãy rút ngắn dần thay vì cắt đột ngột, và cho con ngủ trưa sớm, tránh sau 14 giờ 30. Nếu con còn buồn ngủ, tăng vận động buổi sáng để con dồn giấc vào ban đêm nhiều hơn.
Buổi tối con nằm mãi không ngủ được thì nên làm gì?
Ba mẹ hãy tắt màn hình và giảm đèn ít nhất 1 tiếng trước giờ ngủ, duy trì trình tự đi ngủ cố định mỗi tối. Tránh cho con vận động mạnh hay ăn quá no sát giờ ngủ.
