Khi con vào lớp 1, con bắt đầu ở trường cả ngày, đi qua cổng đông người, có khi tự đi vài bước một mình. Mình luôn nói với phụ huynh rằng đây là lúc con cần biết những thông tin có thể cứu con trong tình huống bất ngờ. Nhiều năm dạy lớp 1, mình từng chứng kiến vài lần con đi lạc hay chờ nhầm cổng, và những con biết tên ba mẹ, biết số điện thoại luôn được đưa về an toàn nhanh hơn hẳn.
Với Bin nhà mình, mình dạy con những điều này từ sớm, biến nó thành trò chơi để con nhớ mà không sợ hãi. Dưới đây là cách cụ thể ba mẹ có thể làm tại nhà.
Mục lục
Những thông tin con nhất định phải nhớ
Trước khi vào lớp 1, mình mong con thuộc lòng những thông tin cơ bản sau:
- Họ và tên đầy đủ của con.
- Họ tên ba và mẹ, không chỉ gọi ba mẹ chung chung.
- Số điện thoại của ít nhất một người thân, tốt nhất là hai số.
- Địa chỉ nhà, ít nhất là tên đường và phường, hoặc mốc dễ nhận biết gần nhà.
Đây không phải kiến thức học một lần là xong. Con cần được nhắc lại đều đặn cho đến khi nhớ tự nhiên như tên mình.
Biến việc học thuộc thành trò chơi
Bắt con ngồi học thuộc số điện thoại rất dễ chán. Mình dùng vài cách vui hơn và con nhớ rất nhanh:
- Phổ số điện thoại thành bài hát theo giai điệu con thích, con hát vài lần là thuộc.
- Chơi trò hỏi đáp mỗi ngày: mẹ tên gì, số điện thoại ba là gì, nhà mình ở đâu.
- Đóng vai tình huống: giả làm chú công an hỏi thông tin, con trả lời.
Cứ vài hôm mình lại hỏi bất chợt để kiểm tra, ví dụ lúc ăn cơm hay trên đường đi chơi. Nhắc lại thường xuyên trong đời sống hằng ngày hiệu quả hơn nhiều so với ép ngồi học một buổi dài.
Mẹo nhỏ
Dạy con quy tắc an toàn với người lạ
Đây là phần quan trọng nhất và cần khéo léo, vì mình không muốn con sợ hãi tất cả mọi người. Thay vào đó, mình dạy con vài quy tắc rõ ràng, dễ nhớ:
- Không đi theo bất kỳ ai khi chưa được ba mẹ hoặc cô giáo đồng ý, dù người đó nói biết ba mẹ.
- Không nhận quà, bánh kẹo từ người lạ.
- Nếu có người lạ nắm tay kéo đi, con hét thật to và chạy về phía đông người.
- Con có quyền nói không và bỏ chạy, kể cả với người lớn, khi thấy không an toàn.
Ba mẹ nên đóng vai các tình huống này ở nhà để con thực hành phản ứng, thay vì chỉ nghe kể. Con làm quen với cách xử lý thì lúc gặp thật mới không hoảng loạn.
Dạy con biết tìm ai khi bị lạc
Bị lạc là nỗi sợ lớn của cả con lẫn ba mẹ. Điều mình dạy con đầu tiên là: nếu lạc, con hãy đứng yên tại chỗ và không đi lung tung tìm ba mẹ, vì càng đi càng dễ lạc xa hơn.
Sau đó, con cần biết tìm đúng người đáng tin để nhờ giúp:
- Ở trường: tìm cô giáo, bác bảo vệ.
- Ở siêu thị hay nơi công cộng: tìm chú bảo vệ, cô thu ngân, hoặc một người mẹ đang dắt con nhỏ.
- Nói rõ: con bị lạc, con cần gọi cho ba mẹ, rồi đọc số điện thoại đã thuộc.
Mình nhấn mạnh với con rằng nhờ đúng người là việc dũng cảm và thông minh, không có gì phải xấu hổ. Đây cũng là lúc kỹ năng giao tiếp phát huy tác dụng, ba mẹ có thể xem thêm cách dạy bé kỹ năng giao tiếp và kết bạn để con dạn dĩ hơn khi cần lên tiếng.
Ưu điểm
- Con bình tĩnh hơn và biết cách xử lý khi gặp tình huống bất ngờ
- Ba mẹ yên tâm hơn khi con ở trường cả ngày hoặc ra ngoài
- Kỹ năng an toàn theo con suốt đời, không chỉ riêng lớp 1
Nhược điểm
- Cần dạy khéo để con cẩn trọng mà không sợ hãi thái quá
- Phải nhắc lại thường xuyên, con mới nhớ và phản xạ đúng lúc
Nhắc lại đều đặn và giữ bình tĩnh cho con
Điều quan trọng cuối cùng là ba mẹ đừng dạy những điều này với giọng dọa nạt. Nếu con cảm thấy thế giới đầy nguy hiểm, con sẽ lo sợ và mất tự tin. Hãy nói bằng giọng bình thản, coi đây là kỹ năng hữu ích như bao kỹ năng khác.
Mình ôn lại với Bin mỗi vài tuần, mỗi lần chỉ vài phút qua trò chơi hỏi đáp. Sự lặp lại nhẹ nhàng giúp con nhớ lâu mà vẫn thấy an toàn. Ba mẹ có thể rà soát mức độ sẵn sàng toàn diện của con qua quiz đánh giá mức độ sẵn sàng vào lớp 1 trên site.
Câu hỏi thường gặp
Con khó nhớ số điện thoại dài, có cách nào dễ hơn không?
Ba mẹ hãy phổ số thành bài hát theo giai điệu quen thuộc và cho con hát mỗi ngày, hoặc chia số thành từng cụm ngắn để dễ nhớ. Kèm theo đó, ghi thông tin vào một tấm thẻ nhỏ bỏ trong cặp con làm lớp dự phòng.
Dạy con cảnh giác người lạ có làm con sợ hãi quá mức không?
Sẽ không nếu ba mẹ dạy bằng giọng bình thản và tập trung vào quy tắc rõ ràng thay vì hù dọa. Hãy nói rằng đa số mọi người tốt bụng, con chỉ cần nhớ vài quy tắc để tự bảo vệ khi cần.
Nên bắt đầu dạy con những kỹ năng an toàn này từ khi nào?
Có thể bắt đầu từ 4-5 tuổi với mức đơn giản và tăng dần. Trước khi vào lớp 1 là thời điểm quan trọng cần củng cố, vì con bắt đầu ở trường cả ngày và có nhiều tình huống tự lập hơn.
