Vào lớp 1, con không chỉ học chữ mà còn bước vào một cộng đồng bạn bè hoàn toàn mới. Nhiều năm dạy lớp 1, mình thấy những bé biết chào hỏi, biết bắt chuyện thường hòa nhập rất nhanh, trong khi những bé nhút nhát dễ thu mình lại và buồn.
Điều đáng mừng là kỹ năng giao tiếp hoàn toàn dạy được tại nhà, không cần lớp học đắt tiền. Với Bin nhà mình, mình rèn con qua chính những tình huống hằng ngày. Dưới đây là những điều cụ thể ba mẹ có thể làm cùng con.
Mục lục
Dạy con chào hỏi và mở lời tự nhiên
Chào hỏi là cánh cửa đầu tiên của mọi mối quan hệ. Mình luôn tập cho con chào cô, chào bác bảo vệ, chào hàng xóm mỗi ngày. Ban đầu con ngại, mình chào trước làm gương rồi khuyến khích con chào theo.
Ba mẹ có thể dạy con vài câu mở lời đơn giản để làm quen bạn mới:
- Chào bạn, mình tên là gì đó, bạn tên gì?
- Mình chơi chung được không?
- Bạn có muốn ngồi cạnh mình không?
Hãy đóng vai cùng con ở nhà. Mình và Bin hay chơi trò giả làm hai bạn mới gặp nhau, con vừa cười vừa tập nói, đến lúc gặp bạn thật con đỡ lóng ngóng hẳn.
Mẹo nhỏ
Dạy con xin phép và nói lời lịch sự
Trong lớp mình, con cần biết xin phép cô khi ra ngoài, khi muốn phát biểu, khi mượn đồ của bạn. Đây là những câu nói nhỏ nhưng giúp con được yêu quý và tránh nhiều mâu thuẫn.
Ba mẹ nên tập cho con dùng quen các câu:
- Thưa cô cho con ra ngoài ạ.
- Cho mình mượn bút chì được không?
- Cảm ơn bạn, xin lỗi bạn.
Cách hiệu quả nhất là chính ba mẹ dùng những lời này với con và với người xung quanh mỗi ngày. Trẻ học lịch sự bằng cách bắt chước, chứ không phải bằng lời nhắc suông.
Dạy con biết chia sẻ và chờ đến lượt
Nhiều xích mích ở lớp bắt nguồn từ chuyện tranh đồ chơi, chen lượt. Con cần hiểu rằng chia sẻ và chờ đến lượt là điều bình thường khi ở chung với nhiều bạn.
Ba mẹ có thể rèn con qua các trò chơi tại nhà:
- Chơi các trò cần luân phiên như cờ cá ngựa, xếp hình lần lượt.
- Cho con san sẻ đồ ăn vặt với anh chị em hoặc bạn hàng xóm.
- Khen ngay khi con chủ động nhường nhịn, để con thấy đó là điều đáng tự hào.
Đừng ép con phải cho hết mọi thứ. Con cũng có quyền giữ món đặc biệt của mình. Điều quan trọng là con phân biệt được lúc nào nên chia sẻ, lúc nào được từ chối một cách lịch sự.
Dạy con xử lý khi bị trêu chọc
Đây là phần khiến nhiều ba mẹ lo nhất, và cũng là điều mình được hỏi nhiều nhất. Chuyện bạn bè trêu nhau ở lớp gần như khó tránh. Mình dạy con phản ứng bình tĩnh thay vì khóc hay đánh lại:
- Nhìn thẳng bạn và nói dứt khoát: mình không thích bạn nói vậy.
- Nếu bạn không dừng, con bỏ đi chỗ khác chứ không ăn thua.
- Nếu bị bắt nạt hay đau, con nói ngay với cô giáo.
Ba mẹ hãy nói rõ với con rằng mách cô khi bị bắt nạt không phải là mách lẻo, mà là tự bảo vệ mình. Quan trọng nhất, con cần biết về nhà kể cho ba mẹ nghe. Muốn vậy, mỗi tối ba mẹ nên hỏi han và lắng nghe con thật sự, để con luôn thấy được tin tưởng.
Ưu điểm
- Con hòa nhập nhanh, có bạn chơi và thấy vui khi đến trường
- Con biết tự bảo vệ, giảm nguy cơ bị bắt nạt kéo dài
- Kỹ năng giao tiếp tốt là nền tảng cho cả việc học lẫn cuộc sống
Nhược điểm
- Bé nhút nhát cần ba mẹ kiên nhẫn đồng hành trong thời gian dài hơn
- Không thể kiểm soát hết mọi tình huống, cần phối hợp cùng giáo viên
Đồng hành cùng con những ngày đầu bỡ ngỡ
Dù chuẩn bị kỹ đến đâu, những ngày đầu con vẫn có thể lo lắng, thậm chí khóc. Ba mẹ đừng vội trách con nhát. Hãy lắng nghe, ôm con và nhắc con nhớ những câu chào hỏi đã tập ở nhà.
Nếu con đặc biệt căng thẳng, ba mẹ có thể tham khảo thêm cách giúp bé vượt qua nỗi lo ngày đầu vào lớp 1. Ba mẹ cũng có thể thử quiz đánh giá mức độ sẵn sàng vào lớp 1 để biết con còn cần rèn thêm kỹ năng nào.
Câu hỏi thường gặp
Con quá nhút nhát, không dám bắt chuyện với bạn thì làm sao?
Ba mẹ hãy đóng vai tập nói ở nhà và cho con làm quen dần với người lạ trong môi trường an toàn, như tự gọi món ở quán hay chào hàng xóm. Đừng ép, hãy tăng độ khó từ từ và khen mỗi lần con dám thử.
Con bị bạn trêu về nhà khóc, ba mẹ nên phản ứng thế nào?
Trước tiên hãy lắng nghe và công nhận cảm xúc của con, đừng gạt đi. Sau đó cùng con tập vài câu nói dứt khoát và dặn con báo cô nếu bạn tiếp tục. Nếu tình trạng kéo dài, ba mẹ nên trao đổi trực tiếp với giáo viên.
Có nên ép con phải chia sẻ hết đồ chơi cho bạn không?
Không nên ép. Con cần học chia sẻ nhưng cũng có quyền giữ món đặc biệt của mình và từ chối một cách lịch sự. Điều quan trọng là con phân biệt được khi nào nên nhường, khi nào được nói không.
