Có lần Bin nhà mình chỉ vào cái đồng hồ treo tường rồi hỏi: "Ba ơi, sao cái này giống bánh xe vậy?". Mình bật cười vì con đang tự nhận ra hai vật khác nhau nhưng cùng chung một hình dạng. Đó chính là lúc não con bắt đầu làm quen với hình khối mà không cần ai dạy dỗ gì cả.
Nhiều năm dạy lớp 1 mình thấy những bé nhận biết hình tốt thường tiếp thu hình học và cả tập viết nhanh hơn, vì con đã quen quan sát đường nét. Tin vui là ba mẹ hoàn toàn có thể giúp con làm quen với hình tròn, vuông, tam giác, chữ nhật ngay tại nhà, chẳng cần mua bộ giáo cụ đắt tiền nào.
Mục lục
Vì sao nên dạy bé nhận biết hình sớm
Nhận biết hình khối không chỉ là chuyện toán học. Khi con phân biệt được hình tròn với hình vuông, con đang rèn khả năng quan sát, so sánh và phân loại, những kỹ năng nền tảng cho cả toán lẫn tập đọc sau này. Trong lớp mình, nhiều bài học đầu lớp 1 đều bắt đầu từ hình: đếm số cạnh, ghép hình, nhận dạng khối. Bé nào đã quen với hình sẽ tự tin hơn hẳn khi bước vào những bài này.
Điều quan trọng là con không cần học thuộc lòng tên hình một cách khô khan. Con cần được nhìn, sờ, và gọi tên hình trong đời sống thật.
Bắt đầu từ đồ vật quanh nhà
Cách dễ nhất và tự nhiên nhất là cùng con đi một vòng quanh nhà và tìm hình.
- Hình tròn: mặt đồng hồ, đĩa ăn, nắp chai, bánh xe đồ chơi.
- Hình vuông: viên gạch lát nền, chiếc khăn ăn gấp lại, mặt xúc xắc.
- Hình tam giác: miếng bánh pizza, mái nhà trong tranh, cái nêm chặn cửa.
- Hình chữ nhật: cánh cửa, quyển sách, màn hình tivi, chiếc bánh chưng.
Mình hay biến việc này thành một trò săn tìm nho nhỏ: "Bin ơi, tìm cho ba ba vật hình tròn trong nhà bếp nào". Con vừa chạy vừa reo lên mỗi khi tìm thấy, và cứ thế nhớ hình lúc nào không hay.
Mẹo nhỏ
Trò chơi phân loại hình
Sau khi con đã quen mặt các hình, ba mẹ có thể chơi trò phân loại để con luyện phân biệt.
Cắt hình từ bìa giấy
Cắt sẵn nhiều hình tròn, vuông, tam giác, chữ nhật bằng bìa cứng nhiều màu. Cho con phân loại vào từng rổ hoặc từng ô trên sàn. Ban đầu chỉ hai loại hình cho dễ, sau tăng dần lên bốn loại.
Trò chơi ai nhanh hơn
Trộn lẫn tất cả các hình lại, ba mẹ gọi tên một hình và cả nhà cùng thi xem ai nhặt đúng nhanh nhất. Trò này con nào cũng mê vì có yếu tố thi đua, mà lại luyện phản xạ nhận hình rất tốt.
Vẽ và tô hình
Cho con dùng khuôn (nắp chai để vẽ hình tròn, hộp diêm để vẽ chữ nhật) đồ theo rồi tô màu. Đây cũng là bước chuẩn bị nhẹ nhàng cho kỹ năng cầm bút. Nếu muốn con luyện thêm trên giấy, ba mẹ có thể in phiếu bài tập để con tô và nối hình.
Kết hợp hình với đếm số
Khi con đã vững tên hình, mình thường lồng thêm chút đếm số cho con quen dần với toán. Ví dụ hỏi con: "Hình tam giác có mấy cạnh?", "Hình vuông có mấy góc?". Cách này giúp con vừa ôn hình vừa làm quen với con số một cách tự nhiên. Ba mẹ nào muốn đi sâu hơn về đếm và tính có thể tham khảo bài dạy bé đếm và làm quen phép cộng trong phạm vi 10.
Mẹo nhỏ
Những lỗi ba mẹ hay mắc
Trong quá trình dạy Bin và quan sát học trò, mình thấy có vài điều ba mẹ nên tránh:
- Chỉ dạy hình trên giấy: con sẽ khó liên hệ với thực tế. Hãy luôn gắn hình với đồ vật thật.
- Nhồi bốn hình cùng lúc: con dễ nhầm lẫn. Dạy từng hình một, chắc hình này mới sang hình khác.
- Sửa lỗi quá gắt: khi con gọi nhầm hình, ba mẹ cứ nhẹ nhàng gọi lại tên đúng thay vì tỏ ra thất vọng. Học mà vui thì con mới nhớ lâu.
Ba mẹ cũng nên tham khảo thêm bài 6 cách giúp bé hết sợ môn toán trước khi vào lớp 1 để con giữ được tâm lý thoải mái khi học.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tuổi thì nên bắt đầu học nhận biết hình khối?
Từ khoảng 3-4 tuổi bé đã có thể làm quen với hình tròn và hình vuông. Đến 5-6 tuổi trước khi vào lớp 1, bé nên nhận biết được cả bốn hình cơ bản qua đồ vật thật.
Con hay nhầm hình vuông với hình chữ nhật thì làm sao?
Đây là lỗi rất phổ biến vì hai hình khá giống nhau. Ba mẹ hãy cho con so sánh trực tiếp: hình vuông bốn cạnh bằng nhau, còn hình chữ nhật có hai cạnh dài hai cạnh ngắn.
Có cần mua bộ đồ chơi hình khối chuyên dụng không?
Không bắt buộc. Đồ vật quanh nhà và vài mảnh bìa cắt hình là đủ để con học tốt. Bộ đồ chơi chỉ là thêm lựa chọn cho vui, không phải thứ quyết định.
