Dạy bé đếm cách 2, 5, 10: bước đệm từ đếm từng cái đến bảng nhân

Sau khi bé đã đếm hiểu chắc từng cái một, có một kỹ năng tiếp theo rất đáng dạy mà ít ba mẹ để ý: đếm nhảy — đếm 2, 4, 6, 8 hoặc 5, 10, 15, 20. Câu trả lời ngắn: đếm cách 2, 5, 10 giúp bé đếm nhanh hơn khi số lượng lớn, hiểu rằng số có thể gom thành nhóm, và quan trọng nhất là chuẩn bị nền cho bảng nhân ở lớp 2 — vì bảng nhân 2 chính là dãy đếm cách 2. Cách dạy hiệu quả nhất không phải học thuộc dãy số, mà đếm những thứ vốn đi thành nhóm trong đời thật: đôi giày (cách 2), bàn tay (cách 5), bó que chục và tờ tiền (cách 10) — rồi tô đường đi trên bảng số 100 ô để bé nhìn thấy quy luật.

Vì sao nên dạy đếm nhảy

• Đếm nhanh hơn khi số lượng lớn: đếm 20 chiếc dép từng cái một dễ sót; đếm theo đôi thì nhanh và chính xác hơn.
• Hiểu ý tưởng "gom nhóm" — nền tảng của phép nhân. Bảng nhân 2 chính là dãy 2, 4, 6, 8...; bảng nhân 5 là 5, 10, 15, 20. Bé quen dãy này từ trước thì lên lớp 2 học bảng nhân nhẹ như ôn lại.
• Củng cố cấu tạo số: đếm cách 10 gắn trực tiếp với khái niệm chục — nội dung của bài dạy bé số có hai chữ số, chục và đơn vị.
• Rèn nhận quy luật: đếm nhảy là một dạng quy luật số, cùng họ với các trò trong bài dạy bé tìm quy luật dãy hình, dãy số.

Điều kiện cần trước khi học: bé phải đếm hiểu số lượng trong phạm vi 20 — đếm đúng từng vật, biết số cuối là tổng. Bé còn đếm vẹt mà dạy đếm nhảy thì chỉ thêm một chuỗi số học thuộc vô nghĩa.

Thứ tự dạy: 10 trước, rồi 5, cuối cùng là 2

Nghe hơi ngược nhưng đây là thứ tự hợp lý với trẻ:

1. Đếm cách 10 (dễ nhất) — 10, 20, 30... chỉ cần đổi chữ số hàng chục, phần đuôi luôn là 0. Dùng:

• Bó que chục đã buộc sẵn — mỗi bó là 10, đếm bó là đếm cách 10; xem cách làm trong bài que tính lớp 1.
• Tờ tiền 10.000 — đếm tiền là động lực học rất mạnh, kết hợp bài dạy bé nhận biết tiền Việt Nam.
• Ngón tay cả nhà: mỗi người 10 ngón — một người 10, hai người 20.

2. Đếm cách 5 — 5, 10, 15, 20... Công cụ tự nhiên nhất là bàn tay: mỗi bàn tay 5 ngón. Cho cả nhà lần lượt giơ một bàn tay và cùng đếm 5 - 10 - 15 - 20. Mẹo giúp nhớ: các số đếm cách 5 luôn kết thúc bằng 0 hoặc 5 — bé phát hiện ra quy luật này là nhớ được cả dãy.

3. Đếm cách 2 (khó hơn một chút) — 2, 4, 6, 8, 10... Dùng những thứ vốn đi thành đôi:

• Giày dép xếp ở cửa, đôi tất trong tủ, đôi găng tay.
• Đôi mắt, đôi tai, đôi tay của các bạn thú bông.
• Bánh xe của các cặp xe đạp đồ chơi.

Khi đã quen, dạy thêm hai chiều: đếm cách 2 từ số chẵn (2, 4, 6) và từ số lẻ (1, 3, 5, 7) — đây cũng là cách giới thiệu nhẹ nhàng khái niệm số chẵn - số lẻ mà bé sẽ học sau này.

Bảng số 100 ô: cho bé nhìn thấy quy luật

Đây là công cụ mạnh nhất để đếm nhảy chuyển từ "thuộc lòng" sang "hiểu":

• Tô đếm cách 10: các số 10, 20, 30... nằm thẳng một cột dọc — hình ảnh này giải thích luôn vì sao thêm 10 thì chữ số hàng chục tăng một.
• Tô đếm cách 5: tạo thành hai cột song song (cột 5 và cột 10) — bé thấy ngay quy luật đuôi 0 và 5.
• Tô đếm cách 2: tạo thành các cột xen kẽ, để lộ hình ảnh trực quan của số chẵn và số lẻ.
• Trò đoán ô bị che: che một số trong dãy đang đếm, bé đoán số đó.

Cách làm bảng 100 ô tự chế có trong bài 10 đồ dùng học tập tự làm tại nhà — cho bé tự điền số vào bảng cũng đã là một bài luyện viết số rất tốt.

Trò chơi luyện đếm nhảy

• Nhảy lò cò đếm số: vẽ các ô trên sân, con vừa nhảy vừa hô 2, 4, 6, 8 — vận động kết hợp nhịp điệu là cách ghi nhớ tốt nhất ở tuổi này.
• Vỗ tay đếm 5: cả nhà ngồi vòng tròn, mỗi người vỗ tay một cái và hô số tiếp theo trong dãy.
• Đếm dép ở cửa: mỗi lần cả nhà về, con đếm số dép theo đôi.
• Trò chơi cửa hàng: mỗi món giá 5.000 hoặc 10.000, con tính tiền bằng cách đếm nhảy.
• Đếm ngược: 20, 18, 16... hoặc 50, 40, 30 — khó hơn nhưng rất tốt cho tư duy số, chơi khi bé đã chắc chiều xuôi.
• Đếm bậc cầu thang theo cặp: mỗi bước lên hai bậc, vừa bước vừa đếm.

Bé cần đạt mức nào

Trước và trong lớp 1, đây là nội dung làm quen, không bắt buộc thành thạo:

• Đếm cách 10 đến 100 (dễ nhất, hầu hết bé làm được sau vài buổi).
• Đếm cách 5 đến 50.
• Đếm cách 2 đến 20.
• Hiểu ý nghĩa: "8 chiếc dép là 4 đôi", "3 bàn tay là 15 ngón".

Phép nhân chính thức là nội dung lớp 2, nên không cần dạy trước — nhưng nền đếm nhảy này sẽ khiến việc học bảng nhân sau đó nhẹ nhàng hơn nhiều. Trong lớp 1, kỹ năng đếm nhảy giúp con ngay ở các bài đếm số lượng lớn và các bài về phép cộng trong phạm vi 20.

Câu hỏi thường gặp